عزاداری و احکام آن

با نظری به آیات و روایات روشن می شود که عزاداری و برپایی مجالس عزا نه تنها با قرآن مخالفت و ناسازگاری با مبانی دینی ما ندارد، بلکه از مصادیق شعایر الهی، مودّت و محبّت به اهل بیت علیهم السّلام و مبارزه با ظلم و ستم می باشد که در قرآن به آنها سفارش شده است.
نمونه عینی عزا و گریه در قرآن کریم ، سوگواری و گریه حضرت یعقوب علیه السّلام در فراق یوسف است، که بنا بر نقل زمخشری هفتاد سال گریه کرد و پاداش آن گریه ها برابر با پاداش هفتاد شهید می باشد. بنابراین عزاداری و گریه در مصائب برگزیدگان الهی و اهلبیت علیهم السّلام مورد تأیید روایات بوده و ممدوح قرآن کریم و در قرآن و روایات هیچگونه نهی و مذمتی از آن نشده است.
در حجم زیادی از روایات این مطلب آمده که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در سوگ مصائب آینده حسین ابن علی علیه السّلام اشک ریختند، مانند گریه حضرت، هنگام ولادت امام حسین علیه السّلام ، سوگواری حضرت در منزل ام سلمه، زینب، عایشه و همین طور گریه رسول خدا در خانه امام علی علیه السّلام هنگام روبرو شدن با بنی هاشم و گریه امیرالمؤمنین علی علیه السّلام و ابن عباس در هنگام عبور از سرزمین کربلا و…
همچنین موارد بسیاری از عزاداری اصحاب در روایات نقل شده است، همچون گریه اصحاب بر خبر شهادت امام حسین علیه السّلام و عزاداری صحابه در رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مرثیه سرایی و گریه فاطمه زهرا سلام الله علیها در لحظه جان دادن پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و بعد از رحلت آن حضرت، ودر مرگ مادرش خدیجه کبری سلام الله علیها و عموی بزرگوارش حمزه، و گریستن خلیفه اول و دوم در سوگ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله همراه سخنان ام ایمن و گریه امیرالمؤمنین علی علیه السّلام و ابن عباس در هنگام عبور از سرزمین کربلا و اقدام نمادین عبدالله عمر پس از وفات رسول خدا صلی الله علیه و آله و… که از مسلمات تاریخ اسلام می باشد.
آری گریه و خنده از عوارض وجودی انسان است، که بسیاری از حالات روحی و درونی انسان در این دو، بروز و ظهور پیدا می کنند و فطرت انسان بر این نهاده شده که در هنگام از دست دادن محبوب، اندوهگین و در هنگام شادی آنها، خشنود می شود. و غالباً این اندوه و شادی باعث بروز گریه و خنده می شوند و دین مبین اسلام که قوانین آن با فطرت مطابق است; بر این امر صحّه گذارده و پیامبر اکرم-صلی الله علیه وآله- و صحابه ایشان به خاطر از دست دادن عزیزان خود غمگین می شدند و گریه می کردند که موارد متعددِ آن در متون شیعه و اهل سنت نقل شده، از جمله گریه پیامبر(ص) برای پسرش ابراهیم یا برای فاطمه بنت اسد.
حال اگر ما شیعیان در مصیبت ائمه اطهار-علیهم السلام- عزاداری و گریه می کنیم به این دلیل است که آنان محبوب ما هستند و تار و پود وجودمان، با عشق و محبّت آنان عجین شده و این اظهار محبت در حقیقت اداء حق رسالت است چرا که پیامبر(ص) در ازای رسالت و هدایت گری خویش، فقط مودتِ ذی القربی را طلب نموده: (قل لا اسئلکم علیه اجراً الا الموده فی القربی) با توجه به این که خودِ اهل سنت گفته اند که منظور از قربی فاطمه(علیها السلام)، علی(علیه السلام) و فرزندان اوست. و محبّ واقعی کسی است که در شادی آنان مسرور و در مصیبت آنان اندوهگین باشد و این اختصاص به زمان رسول اللّه(ص) ندارد، بلکه برای تمام أزمنه و کل مسلمانان ثابت است و هر مسلمانی در هر کجا و هر زمان موظّف به اداء حق رسالت است. و حتی در عزای امام حسین(ع) به خاطر ضایع شدن اجر رسالت و جاری شدن ظلم و جور در حق اهل بیت(علیهم السلام) و ذوی القربی پیامبر(ص) آسمان و زمین گریستند و این مطلب را مفسرین شیعه و اهل سنّت در ذیل آیه (فما بکت علیهم السماء و الارض و ما کانوا منظرین) ذکر کرده اند.
هم چنین از رسول گرامی اسلام(ص) نقل شده: الزموا مودتنا اهل البیت فانه من لقی اللّه و هو یحبّنا دخل الجنّه بشفاعتنا «همیشه با مودت ما اهل بیت همراه باشید، پس کسی که در روز قیامت خداوند را ملاقات کند در حالی که ما را دوست بدارد به واسطه شفاعت ما داخل بهشت خواهد شد.»
و به قول شافعی:
یا اهل بیت رسول اللّه حبکم
فرض من اللّه فی القرآن أنزله
در اینجا به چند نکته اشاره می نمائیم :
۱- عزاداری در مصائب ائمه اطهار (علیهم السلام) در واقع یک حرکت اجتماعی بر ضد ظلم و جور و احیاء عدل و سنّت پیامبر -صلی الله علیه وآله- است چرا که بنی امیّه، که به گفته خود اهل سنت، از طرف پیامبر(صلی الله علیه وآله)، شر الملوک نامیده شدندو هم چنین بنی عباس، با خیانت ها و ستم هایی که در حق اهل بیت -علیهم السلام- روا داشتند اجر رسالت را ضایع نمودند و مسیر اسلام را منحرف ساختند و عزاداری شیعیان در حقیقت اظهار برائت از ستمگران زمان و زنده کردن ارزشهاست و یکی از نمونه های بارز آن انقلاب اسلامی ایران است که مردم با الهام از مکتب عاشورا و قیام امام حسین -علیه السلام- بر علیه حاکمان جور قیام نمودند و به ارزش های اسلامی جان تازه ای بخشیدند.
۲ اشک و گریه در قرآن؛ درباره حضرت یعقوب(ع) می خوانیم که در فراق یوسف(ع) شب و روز می گریست تا آنجا که بینائی خود را از دست داد «و ابیضت عیناه من الحزن» و گفت «و اسفابر یوسف! و چشمان او از گریه و اندوه سفید شد. در آیه ۸۶ می خوانیم «گفت من غم و اندوهم را تنها به خدا می گویم و شکایت نزد او می برم و از خدا چیزهای می دانم که شما نمی دانید» حتی خود برادرها به ظاهر گریه کردند، و حضرت یعقوب آنها را منع نکرد، «و جائوا اباهم عشاءً یبکون» شب هنگام گریان به سراغ پدر آمدند.
۳ اثر اشک از نظر بعضی از دانشمندان: اوید روسی می گوید: در گریستن لذتی است زیرا اندوه ها و تأثرات درونی که در اعماق روح و قلب انسان است با سیلاب و اشک بیرون آمده و نابود می شوند» و دیگری می گوید: قطره های اشک بدون اینکه به کوشش ما برای جلوگیری از آن توجهی کند فرو ریخته و با افتادن خود روح پر شکنجه ما را آسوده می کنند.
۴- آنچه از گفتار ائمه (ع) در دست ما می باشد تشویق به عزاداری نموده اند، و پاداشهای زیادی برای آن بیان نموده اند، که به بعضی از آنها اشاره می شود.
الف) امام صادق (ع) رئیس مکتب جعفری می فرماید: «شیعتنا خلقوا من فاضل طینتنا و عجنوا بماء ولا یتنا، یحزنون لحزننا و یفرحون لفرحنا» پیروان ما که از طنیت ما ساخته شده‎اند و با آب ولایت ما خمیر مایه آنها سرشته شده است در حزن و اندوه ما ناراحتند و در شادیهای ما خشنودند.
این روایت چه می گوید؟ آیا اگر شیعه در مصیبت اهلبیت(ع) اشک ریخت و عزادار بود و در روز ولادت آنها شاد بود و این شادی را ابراز داشت، این روایت شامل آن نمی شود؟ آری بهترین مصداق برای روایت فوق همین است.
ب) امام صادق (ع) فرمود: «من دمعت عیناه فینا دمعه لدم سفک منا، او حق لنا نقصناه او عرض انتهک لنا اولا حَد من شیعتنا بواه الله تعالی بها فی الجنه حقباً» کسی که قطره اشکی درباره ما بریزد، بخاطر خونی که از ما ریخته شده و یا حقی که از ما غصب شده است و یا آبرویی که از ما هتک شده است و… خداوند در قبال این اشک سالیان دراز او را در بهشت جای می هد.
۵- مودت و محبت اهلبیت را همه فرقه های اسلامی فرض و لازم می دانند چون قرآن بر آن تصریح دارد اگر انسان بخواهد به این فریضه عمل کند، جز این است که در روزهای شادمانی آنان شادمان و در ایام غم و اندوه آنان اندوهناک گردد. امثال محمد حامد فقی ها باید جواب دهند که این محبت ها چگونه باید ابراز شود؟ خوب است پرسشگر محترم لحظه ای تصور کند، آیا انسان در مرگ عزیزترین بستگانش اشک نمی ریزد؟ و بستگان دور هم جمع نمی شوند اظهار تأسف و ناراحتی نمی کنند؟ و آیا در تولد فرزندی که مدت ها در انتظارش بوده (مخصوصاً اگر پسر باشد، برای آنها که بر اثر فکر جاهلی از نوزاد دختر نفرت دارند) شاد نمی شود؟
۶- عزاداری ها خود نوعی از شعائر اسلامی است که در قرآن بر آن سفارش شده است (من یعظم شعائر الله فانها من تقوی القلوب، همچنین ائمه اطهار-علیهم السلام- سفارش کرده اند، که در شادی ما شاد باشید چنانچه کاخ کسری و… در مقابل ولادت پیامبر (ص) عکس العمل نشان دادند و پدرش عبدالله خوشحال شد،
خداوند متعال می‎فرماید: «فالذین آمنوا و عَزّروه و نصروه و اتبعوا النور الذی انزل معه اولئک هم المفلحون» آنان که به پیامبر ایمان آورده و او را گرامی داشته و او را یاری کرده اند، و از نوری که (قرآن) به او فرستاده شده است پیروی کنند رستگارانند. جمله «غزّروه» که به معنای تعظیم و تکریم است به زمان پیامبر (ص) اختصاص ندارد و بر پائی مراسم جشن در روزهای بعثت، و ولادت آن حضرت و ائمه اطهار -علیهم السلام- و ایراد سخنرانی و قرائت شعار سازنده، مصداق روشن تعظیم و تکریم آن حضرت و اهل بیت است.
مودتی را که همه فرقه های اسلامی نسبت به اهلبیت فرض و لازم می دانند، یکی از راههای اظهار آن، برپائی مجالس عزاداری در ایام سوگواری آن عزیزان و مجالس جشن و شادی در ایام شادی و میلاد آن ذوات مقدسه است که در آن، تاریخ زندگی، شجاعت ها و فداکاری های آنها بازگو می شود

ارسال نظر

لطفا نظر خود را فارسی تایپ کنید

نظرات
نوشته شده توسط : آهنگ زیبا در تاریخ ۸ آبان ۱۳۹۳ ، در ساعت ۲:۲۳ ق.ظ

واقعااااااااااااااااااااااااا دمت گرم. ممنون ازت