عوامل موثر در معنویت و امادگی مجلس

چون مداح اهل بیت علیهم السّلام با معنویت سروکار دارد چه مجلس دعا باشد و چه عزاداری و چه مولودی ، باید عواملی که در معنویت مجلس تاءثیرگذار است را بشناسد و از عواملی که با آن منافات دارد، دوری گزیند. بعضی از اشخاص ، خود دارای روح های بلند و معنویی هستند که به طور مستقیم می توانند روی مجلس اثر مثبت گذارند و باعث ارتقاء سطح روحانی مجلس شوند که البته به آسانی میسر نمی شود و ((کار مردان خداست ))، اما در بعضی زمینه ها می توان کار کرد و با رعایت بعضی از مسائل ، موفق تر عمل نمود و باعث آمادگی بیش از پیش مستمعین و شرکت کنندگان در مجلس شد.
حال عواملی که بر معنویت مجلس اثر می گذارند را بر می شماریم :
الف ) موقعیت زمانی
یعنی اینکه زمان برپائی مجلس جه شبی است ؛ شب شهادت است یا مثلاً جلسه هفتگی است . خود این مسئله باعث تاءثیری بسزا در حال و هوال مجلس بوده و بُعد روحانی آن را تقویت می نماید. مسلماً روضه قتلگاه خواندن در روز عاشورا تاءثیر غیر قابل مقایسه ای با خواندن همان روضه در هیئت هفتگی دارد، اگر چه کلمات و اشعار تغییر نکرده اند اما به لحاظ موقعیت زمانی ، مجلس دگرگون می شود.
قسم دوم مربوط به این است که مجلس اول شب باشد و یا آخر شب و یا مثلاً روز هنگام ظهر و یا صبح باشد. یعنی تشکیل مجلس چه موقعیت زمانی در روز باشد. زیرا حالت کسالت و خمودگی و یا نشاط مستمع باعث تاءثیر بر آمادگی مجلس شده و سبب می شود که مجلس نیز همان حالت را به خود بگیرد.
قسم سوم این بحث آن است که خواندن شما در چه موقعیت زمانی از مجلس قرار داشته باشد که آیا نفر اول یا دوم یا آخر هستید که می خوانید. چه بسا در هر مقطع از مجلس ، آمادگی و معنویت آن تفاوت می کند و خستگی ها و کسالت ها باعث عدم آمادگی و پایین آمدن سطح معنوی مجلس و همکاری کمتر مستمع می گردد.
ب ) موقعیت مکانی
یعنی محلی که مجلس در آن منعقد است چگونه محلّی است ؛ مسجد، حسینیه ، حرم اهل بیت علیهم السّلام فضای باز، فضای بسته ، داخل ماشین و… .
قسم اول این است که مکان مورد نظر خود جنبه روحانی و معنوی داشته باشد مثل حرم اهل بیت علیهم السّلام یا گلزار شهداء که این خود باعث سوق دادن مجلس و مستمعین می گردد.
قسم دوم اینکه مجلس در محیطی آرام باشد و یا در محلی شلوغ و پر رفت و آمد. یا چیزی در محل باشد که باعث بر هم خوردن توجه مستمع برای استفاده از مداح می شود که باز موجب پائین آمدن سطح معنوی مجلس می گردد. چرا که تا وقتی کاملاً حواس ها جمع نباشد، نباید وارد روضه شد و به طور کلی مداح ، باید روی مستمع خود اشراف داشته باشد و چیزی توجه او را به هم نزند.
قسم سوم بزرگی یا کوچکی مکان و یا باز بودن و بسته بودن محیط است که خود بی تاءثیر نیست . اگر مستمع صدای مداح را خوب دریافت نکند و یا مثلاً صدای بلندگو به دلیل بسته بودن محیط، بد باشد، موجب بی حوصلگی مستمع و در نهایت گوش ‍ ندادن او شده و کم کم و به همه سرایت می کند و از معنویت مجلس تا حد بسیار زیادی کاسته می شود.
ج ) سایر عوامل
خود مستمع در چه سطحی از معنویات قرار دارد و یا اصلاً از چه قشری از جامعه است ؟ طلبه است ، فرهنگی است ، کارگر است و… زیرا بینش افراد نسبت به مجالس ‍ اهل بیت علیهم السّلام و کلاً ارزش دادن آنها به معنویات تفاوت می کند. بالطبع معنویت مستمع در آمادگی مجلس و بالا بردن سطح آن بسیار تاءثیر دارد.
مداح در چه سطحی از معنویت قرار دارد؟ چرا که تاءثیر ابعاد روحی او نیز در مجلس نیز شایان ذکر است . حتی اگر در آن روز یک گناه از او سر زده باشد، در معنویت مجلس ‍ شب او تاءثیر خواهد داشت . او باید مراقبت هایی از قبیل معاشرت با انسان های وارسته ، با وضو بودن در مجلس ، پرخوری نکردن قبل از مجلس ، نرفتن به محل هائی که در شاءن او نیست و… در مجلس داری و موفقیت خود بکوشد.
عنصر بعدی تقدم و تاءخر به مداحی است که استادتر از اوست . اگر قبل از او مداحی خوانده باشد که تبحّر بیشتری در این زمینه داشته ، مطمئناً باعث پایین آمدن سطح مجلس ‍ او خواهد شد و مستمع زیاد توجه به مجلس او، از خود نشان نمی دهد. به همین دلیل باید هر کس مبتدی تر است اول بخواند.
اگر قبل از شما روحانی مجلس ، بحث عقلی و سنگینی را ارائه داده باشد، مستمع تا چند دقیقه ای ، مستمع شما نیست و خستگی روحی او باعث افت توجه ها در مجلس ‍ می گردد به همین دلیل بهتر است روحانیون گرامی در شب های شهادت که افراد بیشتر برای عزاداری به مجلس می آیند، از انتخاب مباحث سنگین و طولانی اجتناب ورزند تا حال((شب شهادتی )) مجلس ، از مداح و مستمع گرفته نشود.
یکنواخت خوانی یکی دیگر عوامل پائین آمدن سطح مجلس است که باید به شدت از آن دوری کرد زیرا همان طوری که گفته شد مداح با روح مستمع کار دارد و برای پیشبرد مجلس ، نباید مستمع را در تنگنای گوش دادن به صدای یکنواخت قرار دهد، در غیر این صورت نباید کسی را جز خود، مقصر در این مسئله بداند. ما باید با لطافت مجلس ‍ خود را جلو ببریم و از داد زدن های بی مورد و خُرد کردن اعصاب مستمع بپرهیزیم . چون اگر روح مستمع پذیرش نداشته باشد، ما نمی توانیم کاری از پیش ببریم . در این حالت باید مجلس را کوتاه ، و یا خاتمه دهیم . به قول استاد ما:
((این وحی مُنزل نیست که اگر پنجاه بیت شعر با خودت آورده ای و یا حفظ کرده ای همه آن را برای مستمع بخوانی )).
باید از رفت و آمدها، حرکت چشم و سر مستمع ، جمع بودن حواس و یا عدم تمرکز مستمع را فهمید. اگر دیدید توجه ندارد و خسته است ، مختصر خواندن بهترین راه بلکه تنها راه موجود است .
در ابتدای مجلس ، مداح با گرفتن ذکر صلوات ، خواندن دعای فرج و… فضای مجلس را روحانی کند و معنویت مجلس را افزایش دهد که رعایت این اصول باعث حفظ آمادگی مجلس می شود و همیشه به خاطر داشته باشیم که هیچ مؤ لفه ای بهتر و نتیجه بخش تر از اینکه مداح روی خود کار کرده باشد نیست . باید اول از خودمان شروع کنیم

ارسال نظر

لطفا نظر خود را فارسی تایپ کنید