مداحی در مجلس دعا و زیارت

یکی دیگر از وظایف مهم یک مداح ، اداره کردن مجلس دعا و زیارت است . ذاکر گذشته از استعداد اداره مجلس عزاداری و سینه زنی ، باید توانائی بر اداره مجلسی که افراد برای توبه و استغفار در آن شرکت می جویند، را نیز داشته باشد و این مستلزم کار روحی و اخلاقی و همچنین مداومت داشتن بر ادعیه و زیارات می باشد. ذاکر، باید چنان رابطه قوی و مستحکمی با این گونه مطالب داشته باشد که به خوبی بتواند با استفاده از حال معنوی خود و توانائی های اخلاقی و عرفانی اش ، بقیه را نیز به سر منزل مقصود بکشاند. نه صرفاً یک خواننده خوش صدا باشد که به یک سری از فنون آشنائی دارد. زیرا مردم این انتظار را از من و شمای خواننده دارند که شعائر اهل بیت علیهم السّلام ا نیز اشاعه دهیم ، نه اینکه اسمی از آنها ببریم و با کلام آنان بیگانه باشیم .
به همین جهت توجه به این دستورالعمل ها برای یک مداح و ذاکر اهل بیت علیهم السّلام لازم و ضروری است ؛
۱٫ آدابی که مخصوص دعا و یا زیارت مورد نظر هست ، باید حتی الامکان رعایت شود که اولین آن مداومت بر آن می باشد تا روح مداح با آن دعا خو گرفته و در مجلس ، واقعاً حرف دل را بزند نه اینکه در ارائه این گونه مطالب نیز از دیگران تقلید کند. البته در ابتدای راه اشکالی ندارد اما ((هر آنچه از دل بر آید لاجرم بر دل نشیند)) و مردم را بر سفره تراوش های دل خود بنشاند. هنگامی نشستن بر این سفره لذت دارد که این تراوش ها واقعی باشند و از فراخنای وجود مداح ، سرچمشه گیرند تا گیرائی لازم را داشته باشد و اثر مطلوب را در دل مردم بگذارد. اینجاست که استماع سخنان او، هر چند ساده باشد، برای همه جذّاب و دلنشین می شود.
۲٫ تمام ادعیه و زیاراتی که از ائمه معصومین علیهم السّلام وارد شده است دارای اسرار و رموزی هستند که به صورت مغلق و سربسته بیان شده و شکافتن آن احتیاج به تدبر و آشنائی با احادیث و سخنان حضرات معصومین علیهم السّلام دارد. به این صورت که بعضی از این اسرار در دعا یا حدیثی دیگر، بیان شده و یا کلید آن به دست ما سپرده شده است . برای پرده برداشتن از این اسرار، مداح باید انسان متفکر و محقّقی باشد تا مجلس او پربار گردد.
۳٫ اگر دعائی را که می خواهد بخواند تا به حال نخوانده ، باید حتماً آن را قبل از مجلس مرور نماید و وقف و ابتداها را دریابد تا در وسط دعا، مشکلی برای او پیش نیاید که صورت خوشی نخواهد داشت و همچنین برای اینکه نطقش باز شود، باید ترجمه دعا را حتماً مطالعه کند و از مضامین دعا، آگاهی کامل پیدا نماید تا در گفتارش در اثنای دعا، از آن استفاده نماید.
۴٫ شاءن دعا را حفظ نماید و از حیطه دعا بیرون نرود. چنانچه علما و بزرگان نیز بر این مسئله اتفاق نظر دارند. باید بدانیم که مجلس دعا با مجلس روضه و عزا خیلی تفاوت دارد. اکثر مردم برای استفاده معنوی از دعا شرکت پیدا می کنند. پس باید به فرازهای دعا بها داده شود، نه فقط دعا را سطحی خوانده و در بین آن برای مستمعین مخصوص ‍ خودمان ، به روضه خوانی بپردازیم . باید توجه داشت که اصل در مجلس دعا و زیارت ، پیدا کردن حال توبه و تقرب است ، اگر چه توسل در جای خود نیکوست اما نباید این دو مقوله را بی جهت مخلوط کرد. موقع دعا باید دعا خوانده شود و موقع توسل ، روضه .
۵٫ شروع دعا حتماً باید با حمد و ثنای الهی ، صلوات و خواندن صیغه استغفار آغاز گردد و در پایان هم توسل به آقا امام زمان (عج ).
۶٫ شروع دعا باید با اشعار اخلاقی و مضامینی در التجاء به درگاه حضرت حق و وجیه قرار دادن ائمه معصومین علیهم السّلام بوده و همراه با آرامش و طماءنینه آغاز گردد، بدون هیچ گونه اوج گرفتن و بالا رفتن .
۷٫ در موقع خواندن دعا باید ظاهر مداح به عنوان شخص توبه کننده ، حفظ گردد از قبیل اظهار خشیت الهی ، افتاده حالی ، رو به قبله نشستن و… .
۸٫ در عبارت خوانی دعا باید دقت شود و کلمات درست ، شمرده و مفهوم ادا شوند نه تند و بی دقت و غیر واضح .
۹٫ لحن خود را متناسب با دعا تغییر دهد یعنی سلام ها را با تواضع ، لعن ها را کوبنده ، تقاضاها را محزون و… بخوانند.
۱۰٫ اگر در اثنای دعا، مجلس را به او واگذار کردند باید با همان پرده ای که خواننده قبلی خوانده ، دعا را ادامه دهد و بالاتر یا پائین تر نرود.
۱۱٫ اگر پیش کسوتی در مجلس بود یا فضلا و روحانیون بزرگوار در مجلس حضور داشتند، به جهت ادب خوانندگی ، مجلس را به او تقدیم نماید و در آخر نیز دعا کردن را به او واگذار کند.
۱۲٫ قبل از شروع کردن مجلس دقت داشته باشد که از هر گونه صحبت های بیجا، شوخی و حتی صحبت کردن زیاد که باعث شکستن وقار می شود، اجتناب ورزد و این حالت را بعد از دعا نیز حفظ نماید. او باید با وقارترین فرد در جمع باشد و رفتار او مورد تاءیید همه قرار گیرد.
۱۳٫ ادب مستمع را همیشه رعایت کنیم و هیچ گاه او را تحقیر ننمائیم و همیشه خود را مورد خطاب قرار دهیم و این گونه بیاندیشیم که اشخاصی که در مجلس حاضرند، برای اولین بار است که در دعا شرکت می کنند. باید مراقب آنها و حرف زدن مان باشیم تا دلخوری و یا زدگی کسی را بار نیاورد.
۱۴٫ اگر مجلس در اماکن مقدسه و متبرکه برپا داشته می شود، باید مواظبت مان نسبت به رفتار و گفتار خود بیشتر باشد و خود را در محضر صاحب آن مکان مقدس و وجود او را حی و حاضر قلمداد کنیم تا ایجاد رابطه معنوی و دعا به کیفیت بهتری صورت گیرد.
۱۵٫ نکته ای که در شعرخوانی مجالس ادعیه وجود دارد این است که شعر مناجاتی با شعر روضه تفاوت دارد؛ باید متصل و آرام خوانده شود، اوج گرفتن و بالا رفتن در آن زیاد جالب نیست .
باز هم تاءکید می کنیم که مسئله مهم در این گونه مجالس ، پیدا کردن روح دعا و کار بر روی سجایای اخلاقی و توصیه های صاحبان ادعیه است که باید نصب العین بلبلان گلستان اهل بیت علیهم السّلام قرار گیرد.
در پایان سخن را با این فرمایش رهبر عزیزمان در توصیه به مداحان اهل بیت علیهم السّلام وتاه می کنیم که ؛
((… در دعاها و زیارت نامه های ما تعبیرات عاشقانه خیلی خوبی هست که حقایقی را نشان می دهد، اینها را باید محور قرار داد)).
امیدواریم که خداوند توفیق درک دعا و کسب فضایل و تهذیب نفس به همگی ما به عنوان یک خادم اهل بیت علیهم السّلام عنایت فرماید

ارسال نظر

لطفا نظر خود را فارسی تایپ کنید